Design Driven Innovation*

Afstudeerproject

Sanne-Lies studeerde in juni af volgens de ‘Design Thinking Methode’. Vóór haar afstudeeronderzoek nam ze contact op met onze vereniging. Als eigenaresse van een forse scoliose nam ze deze aandoening als uitgangspunt voor haar onderzoek.

Eenzaamheid bij mensen met een fysieke aandoening

Sanne-Lies ervoer het probleem: ”Ik heb scoliose en ondanks dat ik veel mensen om mij heen heb, heb ik mij gedurende het proces en na mijn operatie geregeld erg eenzaam gevoeld”. Haar onderzoeksvraag ‘Hoe kan door middel van een innovatief ontwerp existentiële eenzaamheid dragelijker worden bij patiënten met een (tijdelijke) fysieke beperking?’ kwam hieruit voort. Het probleem onderzocht ze breed. Ze deed veldonderzoek en voerde gesprekken met mensen uit de doelgroep met een verschillende, al dan niet tijdelijke, beperking. Ze sprak ook mensen zonder beperking ter vergelijking en sprak ook artsen en therapeuten. Verder deed ze onder andere literatuuronderzoek, keek ze naar wat er al was waar de doelgroep wat aan heeft en onderzocht de meest voorkomende beperkingen en daar maakte ze een ‘Card Sorting Test’** van. Haar conclusie was uiteindelijk dat iemand met een beperking gesnapt wil worden door de omgeving. Met die verworven informatie wilde ze iets moois ontwerpen waar de doelgroep wat aan heeft.

Onderzoek

Uit het literatuuronderzoek kwamen onder andere zeven specifieke ‘typen van werkzame elementen’ van een- zaamheidsinterventies, vormen van ondersteuning, naar voren. Sanne-Lies richtte zich op één specifiek kenmerk, namelijk het zich niet gekend of ge- hoord voelen door de naaste omge- ving. Ze dacht na over mogelijke aan- pak van dit probleem. Was het niet stigmatiserend dat je specifiek onderzoek deed naar mensen met een fysieke beperking? ”Ja, misschien wel, maar ik wilde me focussen, dus moest ik het voor mezelf klein maken.” Er waren 20-25 testpersonen in de leeftijd van 15 tot 33 jaar. Dit was een bewuste keuze, omdat zij net de diag- nose scoliose gehad hadden of net wa- ren geopereerd. Deze leeftijdscategorie hield ze ook bij de andere testpersonen aan (zonder scoliose maar met een andere beperking) om zo een juiste conclusie te kunnen trekken.

Oplossingen

De Design Thinking methode is een nieuwe manier om innovaties te doen. Het wordt ‘Human Centered Design’ genoemd. In het onderzoek van Sanne-Lies stond de patiënt en hoe je die kunt helpen centraal. Sanne-Lies hanteerde verschillende onderzoeksmethodes (zie kader) voor een oplossing. Ze bedacht er twee:

1. Praat Maatje

In ‘Praat Maatje’ worden mensen met hetzelfde ziektebeeld gekoppeld die hetzelfde hebben meegemaakt. Zij snappen waar je het over hebt, daardoor is er begrip en is een gesprek gelijkwaardiger. Het koppelen zou kunnen gebeuren via een website of intermediair (bijvoorbeeld de Vereniging van Scoliosepatiënten).

2. Game/escaperoom Beleef

Dit wordt een game waarin mensen eventueel met behulp van een virtualrealitybril voelen hoe het is om beperkt te zijn. In de escaperoom worden door opdrachten ervaringen vergeleken tussen mensen met en zonder beperking (in eerste instantie scoliose). Een online-escaperoom kan helpen bij het verminderen van eenzaamheid. Maar hoe de game er precies moet uitzien, is nog niet helemaal uitgewerkt. Het doel is breed begrip kweken bij zoveel mogelijk betrokkenen, zowel familie en vrienden als mensen uit de gezondheidszorg.

Bij het testen van de elementen door mensen uit de doelgroep deed zich iets interessants voor: deelnemers werden emotioneel. Sanne-Lies merkte dat mensen met scoliose altijd doorgaan, je bent je niet altijd (meer) bewust van de beperking die je eigenlijk hebt. Tijdens de testen werden mensen met de neus op de feiten gedrukt en het was heftig dat er zo veel emoties naar boven kwamen. De game is in zijn geheel nog niet getest.

Hoe verder

Ze is net afgestudeerd en wil graag een baan, liefst in de gezondheidszorg. Ze wil innovaties die het patiënten makkelijker maken, gericht op de operationele kant, bewerkstelligen. De patiënt moet meer centraal komen te staan in het zorgsysteem. Verder ziet ze samenwerking tussen (alternatieve) therapie en ziekenhuizen graag verbeterd om de beste zorg voor de patiënt te creëren. Het doorontwikkelen van Praat Maat gaat op redelijk korte termijn gebeuren. Dat doet Sanne-Lies samen met haar broer. De uitwerking van de game kost heel veel tijd en geld. Dat zal nog wat langer op zich laten wachten.

Op de website behorend bij het afstudeerproject kun je het ontwerpproces nog eens bekijken. https://sites.google.com/view/afstudeeronderzoek-eenzaamheid/home

* De master Design Driven Innovation staat voor ontwerp-gedreven én mensgerichte aanpak die nodig is om bij te dragen aan een duurzame toekomst. In samenwerking met andere vakgebieden word je expert in het oplossen van complexe maatschappelijke vraagstukken en daarvoor duurzame innovaties ontwerpen.
** A Card Sort is een snelle en gemakkelijke manier om een gesprek op gang te brengen over wat het belangrijkst is voor de mensen voor wie je ontwerpt. Door een pak kaarten, elk met een woord of een enkele afbeelding, in iemands handen te leggen en hen vervolgens te vragen ze in volgorde van voorkeur te rangschikken, krijg je een enorm inzicht in wat echt telt. Je kunt ook de Card Sort-oefening gebruiken om een dieper gesprek te beginnen over wat hij of zij belangrijk vindt en waarom.

Definitie eenzaamheid

‘Het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Het kan zijn dat het aantal contacten dat men heeft met andere mensen geringer is dan men wenst. Het kan ook zijn dat de kwaliteit van de gerealiseerde relaties achterblijft bij de wensen.’ (Van Tilburg, & De Jong-Gierveld, 2007).

Door Anja Akkermans